|
Cherubs, Cherubim
In het Hebreeuws is het meervoud van cherub ( bwrk)
cherubim, in het Nederlands vaak cherubs. Cherubs zijn heel andere wezens dan
ngelen. Dit onderscheid blijkt in de hele Bijbel tot in Openbaring (Opb.5:11vv;
7:11 <#Re 5.11 7.11>).
Terwijl engelen tot de dienst van God worden uitgezonden, vinden de cherubs hun
plaats alleen waar God Zelf is, daar waar zijn heerlijkheid zich openbaart.
Engelen zijn in het Oude Testament ongevleugeld en hebben de gestalte van een
mens. In het Nieuwe Testament komt slechts eenmaal (Opb.14:6 <#Re
14.6>) een vliegende engel
voor, want in Opb.8:13 <#Re
8.13> moet in plaats van
engel "adelaar" staan. Daartegenover zijn de cherubs altijd van
vleugels voorzien en hebben zij vaak nog meer attributen van dieren.
Hoewel dergelijke gevleugelde wezens veel voorkomen in de mythen en symbolen
van de Oosterse volken, heeft Israël zijn cherubs niet aan andere volken
ontleend. Wel heeft de voorstelling van de cherubs zich gedurende de eeuwen
waarin de Schriften ontstaan zijn, herhaaldelijk gewijzigd.
Cherubs zijn in de eerste plaats de dragers en voertuigen van God wanneer Hij
persoonlijk op aarde verschijnt; zie in Ps.18:11 < #Ps
18.10> Davids dichterlijke
beschrijving van God, rijdend en vliegend op de cherub, en in de visioenen van
Ezechiël (11:22v; vgl. 1:19vv; 10:16vv <#Eze
11.22 1.19 #Eze
10.16>), waar zij de
dragers en de raderen zijn van de troon van God (zie beneden). Daarom hebben de
cherubs vleugels, en daarom zijn in oudere voorstellingen de vleugels altijd het
meest wezenlijke bestanddeel van een cherub. Volgens de betekenis van vleugels
in de symboliek van het Oude Testament (bijv. Deut.28:49 <#De
28.49>; Ps.55:7; 104:3;
139:9 <#Ps 55.6 104.3
139.9>; Spr.23:5 <#Pr
23.5>; Zach. 5:9 <#Zec
5.9>) zijn cherubs daarom
wezens die zich heel snel naar alle richtingen van het heelal, van de hemel naar
de aarde en van de aarde weer naar de hemel, kunnen bewegen.
Daarbij schijnen de cherubs, hoewel ze levende wezens zijn, in nauwe relatie
te staan met het onweer. Onweer verkondigt de majesteit van de HEERE, in het
bijzonder de donderwolk met zijn bliksem. Deze relatie blijkt in Psalm 18 < #Ps
18$>, maar ook in de
uitdrukking "de vleugelen van de wind" die voor cherubs gebruikt
wordt. Ook worden in Ps.104:3 <#Ps
104.3> en Jes.19:1 <#Isa
19.1>) de wolken de wagen
genoemd, waarop God Zich beweegt.
Als de dragers van God zijn de cherubs dus de getuigen van zijn persoonlijke
aanwezigheid. Waar zij zijn, is God op aarde nedergedaald en persoonlijk
tegenwoordig. Daarom zijn de cherubsbeelden ook het voornaamste sieraad van de
tabernakel en van de tempel van Salomo. In het prachtige dekkleed van de
tabernakel en in het voorhangsel van het heilige der heiligen waren
cherubsbeelden ingeweven (Ex.26:1,31; 36:8,35 < #Ex
26.1,31 36.8,35>), en in
het heilige der heiligen stonden de twee gouden cherubs die in het artikel Ark
des Verbonds zijn beschreven. De deuren aan de ingang van het heilige en het
heilige der heiligen en het hout waarmee de wanden van het voorportaal en van de
tempel van Salomo bekleed waren, waren versierd met cherubsbeelden, palmbomen en
bloemen, belegd of overtrokken met goud (1 Kon.6:29,32,35; 2 Kron.3:7 <#1Ki
6.29,32,35 2Ch 3.7>),
waarschijnlijk zo dat er tussen twee cherubs telkens een palmboom stond (Ez.
41:18vv <#Eze 41.18>).
Ook waren er cherubsbeelden ingeweven in het voorhangsel dat voor de ingang van
het heilige der heiligen hing (2 Kron.3:14 <#2Ch
3.14>). Op de stellingen
van de wasvaten in de voorhof waren, behalve leeuwen, stieren en palmbomen, ook
cherubs afgebeeld (1 Kon.7: 29,36 <#1Ki
7.29,36>). In het heilige
der heiligen stonden twee reusachtige cherubsbeelden van tien el hoog, gemaakt
van olijvenhout en met goud overtrokken. Zij keken naar het heilige en besloegen
met hun vleugels, die vijf el lang waren, de hele breedte van het heilige der
heiligen, zodat zij aan beide zijden de wand raakten terwijl de vleugels in het
midden elkaar raakten. Onder dit punt van aanraking stond de ark van het verbond
(1 Kon. 6:23vv; 8:6v; 2 Kron. 3:10vv; 5:7v <#1Ki
6.23 8.6 2Ch 3.10 5.7>).
Een nadere beschrijving van hun gestalte hebben wij niet. Uit de ruimte die de
Cherubs op de kapporeth innamen (zie artikel Ark des Verbonds), blijkt dat de
Cherubs rechtop stonden en dat wij dus aan mensengestalten met vleugels te
denken hebben (2 Kron.3:13 <#2Ch
3.13>). De uitdrukking,
"die tussen de Cherubs woont" (1 Sam.4:4; 2 Sam. 6:2; 2 Kon.19:15 <#1Sa
4.4 2Sa 6.2 2Ki 19.15>;
Jes.37:16 <#Isa 37.16>;
Ps.80:2; 99:1 <#Ps 80.1
99.1 1Ch 13.6>; 1 Kron.13:6)
heeft betrekking op de voortdurende aanwezigheid van de HEERE te midden van zijn
volk.
De betekenis van de cherubs in het heilige der heiligen is ook het bewaken
van de plaats waar God woont. Zij moeten Gods heerlijkheid verbergen voor de
nieuwsgierige en onbescheiden blikken van mensen en er voor zorgen, dat niemand
zomaar de heilige God nadert. De cherubs zijn de bewakers van de onzichtbaarheid
en de ongenaakbaarheid van God. Daarom staan zij op de kapporeth aan beide
zijden van God, Die tussen hen in woont, en bedekken met hun opgeheven vleugels
de ruimte tussen hen in. Hun gezichten waren naar het heilige gekeerd omdat
slechts van die kant een ongeroepene kon naderen.
Ook in dit opzicht lijkt er een verband te bestaan tussen de cherubs en de
donderwolk: beide verbergen de heerlijkheid van God; beide zijn middelen
waardoor de Heilige van Israël onzichtbaar en ongenaakbaar blijft (bijv.
Ex.19:9,16; 24:15vv < #Ex
19.9,16 24.15>).
Het bovenstaande wint aan betekenis als wij de cherubs zien optreden als
bewakers van het paradijs. Volgens Gen. 3:24 < #Ge
3.24> heeft God na de
zondeval cherubs geplaatst voor de ingang van het paradijs om de mensen de
toegang te beletten, vooral tot de boom des levens. Het opgeheven zwaard kan men
zich moeilijk in de hand van cherubs denken. Net als in Jes.34:5 <#Isa
34.5> lijkt het zwaard van
de wraak van de hemelse rechter, dat men zich ten onrechte als een vlammend
zwaard voorstelt, een zelfstandige betekenis te hebben. Omdat ook het paradijs
een plaats op aarde was waar God persoonlijk aanwezig was (Gen.3:8; 4:14 <#Ge
3.8 4.14>), hebben de
cherubs hier dezelfde functie als in de tabernakel en in de tempel. Bovendien
zijn ze er nog bewakers van de door de mensen verbeurde goederen van het
paradijs.
Egyptische monumenten hebben vaak gestalten van roofvogels of gevleugelde
mensen met de kop van een roofvogel. Zij komen meestal paarsgewijs voor, kijken
naar elkaar en schijnen de beschermers van het heilige te zijn. Of er tussen
deze beelden en de cherubs meer dan een uiterlijke overeenkomst bestaan heeft,
moet nog uitgemaakt worden. Hetzelfde geldt van de beelden op de Assyrische
monumenten. Zij hebben soms de gestalte van een mens, zijn gevleugeld, hebben de
kop van een arend of gier, en brengen niet alleen offers, zoals de gevleugelde
mensen, maar zijn ook wachters bij de ingang van vertrekken. Aan de cherubs als
paradijswachters herinnert bij de Grieken de voorstelling van de roofvogels met
klauwen van een leeuw, de snavel van een arend en vlammende ogen.
Ezechiël heeft de oude voorstellingen van de cherubs verrijkt en omgewerkt,
maar de grondgedachte bewaard. Hij kent ze in twee gestalten die weinig gemeen
hebben. De ene (Ez.28:14vv < #Eze
28.14>) sluit wel nauw aan
bij Gen.3:24 en de <#Ge
3.24> afbeeldingen van de
cherubs in het heiligdom. De profeet vergelijkt hier de koning van Tyrus met een
cherub, die God gesteld had op de heilige berg in het uiterste noorden (Jes.14:13
<#Isa 14.13>).
Deze cherub wandelt door zijn gebied en beschermt met zijn uitgebreide vleugels
zijn heiligdommen. Het punt van vergelijking is het feit dat de koning zich
goddelijke eer aanmatigt en zich neerzet op de troon van God. Hij wordt daarom
van de troon gestoten; hier wordt gezinspeeld op de verdrijving van Adam uit het
paradijs. Hij verliest zijn waardigheid als God en wordt verteerd door vuur, dat
als gevolg van zijn zonde in hem ontstoken is.
De tweede vorm van cherubs bij Ezechiël vinden we in 1:3, 12v; 9:3; 10;
11:22v; 41:18vv < #Eze
1.3,12 9.3 10$, 11.22 41.18>.
De profeet sluit zich in zoverre bij de oude voorstelling aan, dat hij op de
binnenmuren van de nieuwe tempel cherubs en palmbomen plaatst, zodat er telkens
een boom tussen twee cherubs staat (Ez.41:18vv <#Eze
41.18>). Nieuw is de
voorstelling dat de cherubs twee gezichten hebben, aan de ene kant dat van een
mens, aan de andere kant dat van een leeuw. Deze cherubs zijn dus dezelfde die
hij zag toen God aan hem verscheen (Ez.1 <#Eze
1$>). Het cherubsbeeld in
die verschijning combineert Ps.18:11 <#Ps
18.10> met de cherubs van
het heilige der heiligen. De grondgedachte blijft dat de cherubs de levende
dragers zijn van Gods heerlijkheid.
Vier cherubs vormden met vier raderen, die door hun levensgeest in beweging
gebracht worden, als het ware een levende wagen (vgl. Sir.49:10 < #/APOSV
Sir 49.10>). Boven hun
hoofd was de troon van God. Volgens Ez.1:5 <#Eze
1.5> hadden zij een
menselijke gestalte, hoewel zij worden aangeduid met een woord dat gewoonlijk
voor dieren gebruikt wordt. Terwijl de cherubs eerder twee vleugels hadden,
geeft Ezechiël er hun vier. Jesaja geeft (6:2 <#Isa
6.2>) aan zijn serafs (zie
artikel), die aan de cherubs verwant zijn, zes vleugels. Het is duidelijk dat
Ezechiël zich aansluit bij Jesaja, want bij beide dient een paar vleugels (Ez.1:11,23
<#Eze 1.11,23>)
om de voeten (bij Jesaja) of het lichaam (bij Ezechiël) te bedekken, uit
eerbied voor de heilige majesteit van God. Hierdoor worden de cherubs
gekwalificeerd als geschapen wezens. Het andere paar vleugels diende om te
vliegen.
v...
|
|
