In deze Sleutel word je o.a. meegenomen in het Evangelie van Matteüs. Matteüs vertelt wat hij weet van Jezus met een bepaalde bedoeling. Hij wil zijn (Joodse) lezers ervan overtuigen: Jezus is de beloofde Messias! Maar wie is dat precies, de Messias? Waarom wachtte men op de Messias?

Wat het woord "messias" letterlijk betekent Messias is een verbastering van het Hebreeuwse woord "masjiach". Dat betekent: "gezalfde". Het Griekse woord voor "gezalfde" is "christos". Jezus Messias is dus precies hetzelfde als Jezus Christus.

God heeft in het Oude Testament de Messias beloofd. Hij zou iemand sturen die zijn volk, ja de hele wereld zou bevrijden van alle soort van ellende. Dit stukje is er voor bedoeld om je te laten zien dat God in het Oude Testament de Messias heeft aangekondigd. In het begin nog vaag, maar door de eeuwen heen steeds duidelijker.

Je weet wel hoe het allemaal begonnen is. God heeft de mens goed en naar zijn beeld geschapen. Maar de mens is direct al tegen God in opstand gekomen. De geschiedenis van de mens is er één van allerlei ellende. Omdat mensen telkens weer tegen God kiezen en elkaar het leven zuur maken. Toch zegt de Here God al in de tuin van Eden tegen de slang: "Ik zal vijandschap zetten tussen jou en de vrouw, tussen jouw nageslacht en haar nageslacht. Dit zal jou de kop vermorzelen en jij zult het de hiel vermorzelen" (Gen. 3:15). God verklaart de oorlog aan de duivel. Hij neemt het op voor de mens. Er zal eens iemand komen die de slang bij zijn kop grijpt en uitschakelt.

God gaat door: Israël Dat heeft nog wel heel lang geduurd. Soms hing de mensheid aan een dun draadje. Zoals bij Noach en de zondvloed. Maar door alles heen heeft God de mensen toch vastgehouden. Als er allerlei volken zijn ontstaan, maakt God een nieuw begin met Abraham. Zijn nageslacht wordt het volk van de Here: Israël. Tegen Abraham zegt God al: "met jou zullen alle geslachten van de aarde gezegend worden" (Gen. 12:3). Als Israël uiteindelijk een volk is, laat God aan hen zien dat Hij machtig is en voor hen zorgt. Hij bevrijdt hen uit de onderdrukking in Egypte en geeft hun een eigen land. Ze worden dankzij God een machtig volk. In de tijd van David en Salomo beleven ze een geweldige welvaart en vrede. Ondertussen vergeet God zijn belofte niet. Hij heeft Israël niet uitgekozen om het alleen welvaart en vrede te geven, maar om uiteindelijk de hele wereld welvaart, maar vooral diepe vrede en rust te brengen. Om de mensen te verlossen van hun zonden.

Als David op het hoogtepunt van zijn macht is, bedenkt hij een plan. Hij wil een huis, d.w.z. een tempel, bouwen voor de Here. God heeft een nòg beter plan. Hij gaat voor Dßvid een huis bouwen, d.w.z. een koningshuis, een dynastie. Davids zoon, kleinzoon, achterkleinzoon, enz., enz., ze zullen op de troon van Israël blijven: Davids troon zal vaststaan voor altijd (2 Sam. 7:1-17)! Dat is later ook inderdaad gebeurd. Eeuwenlang blijven Davids nakomelingen op de troon. God houdt altijd woord!

Maar na zo'n 450 jaar wordt het volk Israël gedeporteerd. Naar Babel. Niet voor niks, trouwens. Het volk had de boosheid van God over zich heen gehaald. De koningen voorop. De nakomelingen van David waren het niet echt waard om op de troon te zitten. Gods geduld raakt op. Het lijkt dan wel alsof de Here zijn belofte vergeten is. We horen in de Bijbel dan ook vaak de klacht: "God, U vergeet uw belofte toch niet?" (Ps. 89:36,37,50; 132:11-18 Mensen moeten in die tijd gedacht hebben: "het wordt niks meer met die belofte van God". Zoals wij dat ook wel eens kunnen denken. Alles om je heen zit tegen. "Zou God me nog wel zien? Zou het wel allemaal waar zijn wat Hij zegt? Zou Hij zijn beloften nog wel nakomen?"

Toch klinkt in die donkere tijd ook hoop. Profeten wijzen erop dat God zijn belofte aan David niet vergeet. Er zijn daarvoor een heleboel teksten te noemen uit de profeten. Nu alleen even de teksten die rechtstreeks met David te maken hebben. Jesaja had er zelfs al vóór de ballingschap op gewezen: "Het geslacht van David zal worden afgesneden, zal worden omgehakt als een boom. Maar uit de stronk zal een scheut groeien; ja, een nieuwe vrucht uit oude wortels" (Jes. 11:1 "Het Boek"). Micha 5:1 heeft het over Davids geboorteplaats: "Betlehem in Efrata, u bent één van de kleinste steden in Juda, maar toch zult u de geboorteplaats zijn van onze koning, die al eeuwig leeft" ("Het Boek"). Verder zou je voor jezelf de volgende teksten kunnen opzoeken. Dan heb je een vrij compleet beeld: Jesaja 9:5,6; 16:5; 55:3; Jeremia 23:5; 30:9; 33:15-26; Ezechiël 34:23,24; 37:24,25; Hosea 3:5; Amos 9:11  Uit deze teksten blijkt dat er een koning-figuur zal opstaan die echt een goede koning zal zijn. Hij zal het werkelijk waard zijn om op de troon van David te zitten. Zie ook Psalm 72 .

Maar een koning is toch nog geen Messias, zul je zeggen. Waar haal je het nou vandaan om het te hebben over een "gezalfde"? Daarover kan ik kort zijn: een koning is een gezalfde. Kijk maar naar David. Elke koning heet gewoon "de gezalfde van de Here" (zie bv. 1 Sam. 24:6,7). Maar er is meer aan de hand. Ook priesters werden gezalfd. En een enkel keertje profeten. Mensen met een bijzondere taak worden gezalfd, d.w.z. door de Here aangewezen en toegerust voor hun taak. Zalfolie is ook een symbool van de Heilige Geest, die mensen bekwaam maakt voor een bepaalde opdracht.

Maar het meest bepalend voor de verwachting van een "Messias-figuur" zijn de "knechtsliederen" in Jesaja. Daar krijg je het silhouet te zien, een omtrek van een figuur die in de toekomst in de naam van God zal optreden om Gods plannen te volbrengen. Een onopvallende, nederige figuur, die het opneemt voor de zwakken. Wat hij doet, zal van betekenis zijn voor alle volken.

"Zie, mijn knecht, die Ik ondersteun; mijn uitverkorene, in wie Ik een welbehagen heb. Ik heb mijn Geest op hem gelegd: hij zal de volken het recht openbaren" (Jes. 42:1).

"De Here heeft mij geroepen van moeders lijf aan, van de schoot van mijn moeder aan heeft Hij mijn naam vermeld" (Jes. 49:1b).

"Mijn rug heb ik gegeven aan wie sloegen, en mijn wangen aan wie mij de baard uittrokken; mijn gelaat heb ik niet verborgen voor smadelijk speeksel" (Jes. 50:6).

Het vierde "knechtslied" is wel het bekendste:

"Hij was veracht en van mensen verlaten, een man van smarten en vertrouwd met ziekte, ja, als iemand, voor wie men het gelaat verbergt; hij was veracht en wij hebben hem niet geacht. Nochtans, onze ziekten heeft hij op zich genomen, en onze smarten gedragen (...) Om onze overtredingen werd hij doorboord, om onze ongerechtigheden verbrijzeld; de straf die ons de vrede aanbrengt, was op hem, en door zijn striemen is er voor ons genezing gekomen" (Jes. 53:3-5).

In de tijd tussen het Oude en het Nieuwe Testament raakte de naam "Messias" ingeburgerd. De Messias, Hij zou al Gods beloften vervullen. De "Gezalfde van de Here", dus door God Zelf aangesteld, Hij zou al Gods heilsplannen realiseren.

Davids Zoon, lang verwacht

Uit de verte zagen deze profeten alleen nog maar een silhouet, een omtrek. Maar toen Matteüs Jezus' woorden hoorde en zijn daden zag, en hoorde wat er zich rond zijn geboorte had afgespeeld, wist hij het zeker: "Hij is het!" Met die drie woorden zou je heel het Evangelie van Matteüs kunnen samenvatten (vgl. Matt. 1:21). Let er ook eens op hoe vaak hij zegt: "Opdat vervuld werd (...)" Matteüs wil de Joden er heel duidelijk van overtuigen dat Jezus die figuur is over Wie in het Oude Testament zo druk gesproken is! Jezus lijkt misschien een zwakkeling, iemand die zich aan het kruis laat nagelen. Maar volgens de knechtsliederen was dat nu precies de bedoeling van God. Door iemand die zich weggeeft, zal God de mensen verlossen. Sterker nog: door zijn eigen Zoon te geven, redt God de wereld. In Jezus is God met ons!

Het woord "messias" komt maar twee keer in heel de Bijbel voor: in Johannes (1:42 en 4:25 ). Maar de herders in de velden van Betlehem horen de engelen zeggen: "U is heden de Heiland geboren: Christus, de Heer, in de stad van David!" (Luc. 2:11). Die engelen zullen ook wel het Hebreeuwse woord "messias" gebruikt hebben (zie boven). Ik hoop dat je nu wat meer begrijpt van de achtergrond van dit woord. Hopelijk besef je ook wat het betekent om christen te zijn: dan ben je eigenlijk ook gezalfd: gezalfd met de Heilige Geest (2 Kor. 1:21,22; 1 Joh. 2:20  Hij wil je toerusten voor je taak, om te getuigen van die Knecht, die zijn leven gaf om anderen te redden.